آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
496
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
در حدود همان ايام سينجيبو بتحريك دولت روم بايران تاخت . قلاع استوارى كه كسرى بنا كرد ، موقتا به اين حملات خاتمه داد ، لكن اين واقعه موجب تيرگى روابط ايران و بيزانس گرديد . اغتشاشاتى كه در ارمنستان رخ داد ، موجب جنگ تازهاى شد ، كه در سال 577 واقع گرديد . اغتشاشاتى كه در ارمنستان رخ داد ، موجب جنگ تازهاى شد ، كه در سال 577 واقع گرديد . بين النهرين مجددا غارت و خراب گشت يوستى نيانوس ، پس از آنكه در مليتن « 1 » فتحى عظيم كرد ، از خسرو شكست يافت . موريكيوس بجاى او فرمانده سپاه بيزانس شد و تاخت و تازى چند در خاك ايران كرد و شهر سنجار را فتح نمود . آنگاه مذاكراتى بين طرفين به منظور عقد صلح شروع شد ، لكن كسرى در سال 579 وفات يافت و نتيجه صلح را نديد . * * * در روايات شرقى خسرو اول نمونه دادگسترى است و مؤلفين عرب و ايرانى حكايات بسيار در وصف جد و جهد او براى حفظ عدالت نقل كردهاند . نظام الملك « 2 » در اين خصوص حكايتى دارد ، كه ظاهرا از مأخذ صحيح نقل كرده و نمونهء آن نوع حكايات محسوب تواند شد . خسرو هنگام جلوس ببزرگان سپرده بود ، كه با مردمان بدرستى و عدالت رفتار كنند ، لكن رجال و مأمورين عاليمقام مرتكب اعمال ناشايست مىشدند . كسرى پس از سه يا چهار سال آنها را گرد آورد و سخنان بسيار فرمود ، منجمله چنين گفت : « بدانيد كه مرا اين پادشاهى خداى عز و جل داد و من بشما ارزانى داشتم و هر كس را ولايت دادم و هر كس را در اين دولت حقى بر من بود ، بىنصيب نگذاشتم و بزرگانى كه بزرگى و ولايت از پدرم بيافتهاند ، ايشان را هم بدان محل و مرتبت بداشتهام و منزلت و نانپاره ايشان كم نكردهام » . پس بار ديگر آنان را فرمود ، كه دست از آزار رعيت باز دارند . چون روزى چند
--> ( 1 ) - Melitene ( 2 ) - سياستنامه ، چاپ شفر ، ص 29 و ما بعد ، ترجمه ، ص 41 و ما بعد .